ગદ્ય અને પદ્યના સમર્થ કલમ કસબી સુન્દરમ્ ને સત્ સત્ વંદન


બ્લોગર મિત્રો અને સાહિત્ય રસિકો આજે ૨૨ માર્ચ ૧૯૦૮ ના રોજ શ્રી ત્રિભુવનદાસ પુરષોત્તમદાસ લુહારનો જન્મ ભરુચ જિલ્લામાં મિયાં – માતર ગામે થયો હતો.  

ત્રિભુવનદાસ લુહારે શરૂના વર્ષ ૧૯૩૮માં ” ત્રિશુળ ” ઉપનામથી ” હીરાકણી અને બીજી વાતો ” વાર્તાસંગ્રહનુ પ્રકાશન કર્યું હતું. 

ત્રિભુવનદાસ લુહાર ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ૧૯૨૪થી ૧૯૨૯ સુધી રહ્યા હતાં. વિદ્યાપીઠમાં તેઓએ  પ્રથમ વર્ષમાં હસ્તલિખિત માસિક શરુ કર્યું અને માત્ર એક જ અંક બની શક્યો. બીજા વર્ષમાં પંચતંત્ર સાપ્તાહિકમાં તંત્રી બન્યા. વિદ્યાપીઠમાં તંત્રી લેખમાંથી વિનોદ લેખ લખતા થયા અને તે માટે ” સુન્દરમ  ” નામ લખવાનું શરુ કર્યું . 

સુન્દરમની પ્રથમ કૃતિ વડલાની ડાળનો હિંચકો શાળાના હસ્તલિખિત અંકમાં છપાઈ હતી.

સુન્દરમે તેમના જીવનમાં વિશ્વકર્મા, મરીચિ ઉપનામો પણ અજમાવ્યા હતાં.

સુન્દરમને ઉમાશંકરનો પરિચય ૧૯૩૦માં સ્વાંત્ર્ય સંગ્રામમાં થયો હતો અને વિસાપુર જેલમાં સાથે રહ્યા હતાં.

સુન્દરમે કવિતા, વાર્તાઓ, નાટકો, અનુવાદો તેમજ ચિંતનાત્મક અને સાહિત્ય વિશેના પુસ્તકોનુ પ્રકાશન કર્યું હતું.

સુન્દરમને ૧૯૮૫માં પદ્મભૂષણ એવોર્ડ મળ્યો હતો. 

સુન્દરમે ૨૧ વર્ષમાં લગભગ ૨૧ વાર્તાઓ લખી હતી. સુન્દરમની હીરાકણી વાર્તા તેમની સૌથી લાંબી વાર્તા અને પ્રસાદજીની બેચેની તેમની સૌથી ટૂંકી વાર્તા લખી હતી.  

સુન્દરમની વાર્તાઓમાંથી મારી પસંદગીની વાર્તાઓમાં જન્મની ઘડી, પૂજાના વાળ, કસુમ્બી સાડી, યા નસીબ, ગોપી, મીન પિયાસી, પુનમડી, લીલીવાડી, ખોલકી, માને ખોળે, જમીનદાર, ઇવનીગ ઇન પેરિસ, એ, ગટ્ટી, આશા, ઉછરતા છોરું, લુંટારા, પેકાર્ડનો પ્રવાસ અને ઘણીબધી છે ..

સુન્દરમની મને ગમતી વાર્તાઓ ટૂંકાણમાં

  •   માજા વેલાનુ મૃત્યુ }  વાર્તામાં માજા વેલાની વાત છે. માજા વેલાનો મોટો પરિવાર છે. માજા વેલાના પરિવારના સભ્યો ગરીબ, માંગનારા અને તક મળતા ચોરી પણ કરતા. માજા વેલો તેની ત્રીજી પેઢીના બાળકોને પોતે કરેલા કારનામાં કહી ગર્વ અનુભવે છે. લેખકે એંઠ માંગીને લાવતા પરિવારમાં કેવી પરિસ્થિતિ સર્જાય છે તે જોરદાર શૈલીમાં વર્ણવી છે. માજો વેલો બીમાર છે તો પણ એંઠ માંગવા નીકળે છે અને શું પરિસ્થિતિ સર્જાય છે તે વાર્તામાં વર્ણવી છે. માજા વેલાની પૌત્રી ખુડીનુ પાત્ર પણ જોરદાર છે . માજા વેલા અને ખુડી વચ્ચેનો વાર્તાલાપ વાંચતા આંખ સામે દ્રશ્ય ઉભું થઇ જાય તેમ છે. ક્યા કારણોસર અને કેવી રીતે માજા વેલાનું મૃત્યુ થાય છે તે છેલ્લે સુધી અંકબંધ રહે છે અને વાચકો વાર્તા સાથે જકડાઈ રહે તેવી વાર્તા છે.
  • ગોપીગોપી વાર્તામાં ગોપાળ રાવળની વાત છે. ગોપાળ નાચવાનો શોખીન છે. ગોપાળનો બાપ મોતી રાવળ ઢોલી હોય છે. ગોપાળનો બાપ લાલચુ હોય છે અને લાલચમાં ને લાલચમાં ગોપાળને નચાવીને નિચોડ કાઢી નાંખે છે. ગોપાળ નાચવાનો શોખ કેવી રીતે તેની પરેશાની બની જાય છે તે વાર્તામાં આવે છે. ગોપાળને કેવી રીતે ગોપી ઉપનામ મળ્યું તે વાર્તામાં છે. લોકોને મનોરંજન આપવામાં અને બાપની લાલચમાં ગોપીને શું શું તકલીફો પડે છે તે વાંચતા વાંચતા વાચકોને પણ ગોપી પ્રત્યે દયાભાવ જગાડી દે તેવી ભાવનાત્મક વાર્તા છે.
  • મીન પિયાસી }   વાર્તા ભજનિક ડોસાની અને તેના પરિવારની વાત છે. ડોસો ભજન કરવા રોડ પર આવી જાય તે વાર્તામાં આવે છે. ડોસાનો સુખી સંસાર કેવી રીતે દુઃખી બની જાય તે વર્ણવ્યું છે. દીકરાનું મ્રત્યુ થવાથી અને બીજા છોકરાની પત્ની ચાલી જવાથી ઘરમાં નાની બે બાળકીઓને જોઈને ડોસો કઈ પરિસ્થિતિમાં મુકાય છે તે ચોટદાર રીતે રજુ કરી છે. વાર્તા વાંચતા વાંચતા વાચકો ભાવુક બની જાય તેવી વાર્તા છે. વાર્તામાં એક સંવાદ આવે છે, ” પૈસો ગમે તેટલો આવે પણ તે મારો રામ વેચીને ને ” તે ચોટ ઉપજાવે તેવો છે. વાર્તામાં મીન પિયાસી શું છે તે રહસ્ય જાણવા માટે વાર્તા વાંચવી જ પડશે .
  • ઇવનીગ ઇન પેરિસસુંદરમની આ વાર્તામાં ભરપુર પ્રણય સમાયેલો છે. વાર્તા મકરંદ અને અંજનાના સંબંધોની વાત છે. તેઓ બાર વર્ષ સુધી અલગ રહે છે અને સંજોગોવસાત મળવાનું થાય છે ત્યારે શું થાય છે તેની વાત છે. મકરંદ અને અંજના વચ્ચે અખૂટ પ્રેમ હોય છે પણ સંબધોમાં કેવી રીતે તણાવ આવે છે તે વાર્તામાં જોરદાર રીતે વર્ણવ્યો છે. વાર્તા કેટલાંય વણાંકો લઈને અંતે સુખદ અંત સાથે પૂર્ણ થાય છે તે વાચકોના મન પર ખુશીની અસર કરે તેવી વાર્તા છે.
માહિતી સ્ત્રોત } સુન્દરમના પુસ્તકોની પ્રસ્તાવનામાંથી 
ફોટો સ્ત્રોત } ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ 

ફોટો સ્ત્રોત } ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૪


પ્રકરણ – ૪

  • આ પ્રકરણમાં મોહનદાસ તેમના પિતાના અંતિમ સમયની વાત છે . મોહનદાસને તેમના ઘરમાં બધા મોની યો કહેતાં હતાં .
  • મોહનદાસના કાકા એક રાતે તેમના પિતાની ખબર કાઢવા માટે આવ્યા અને મોહનદાસને તેમના કાકાએ પોતે પિતાજીની સેવા કરશે અને તું જઈને સુઈ જા તેવું કહેતાં ની સાથે જ મોહનદાસ ત્વરિત પોતાના રૂમમાં કસ્તુર સાથે સુવા ચાલ્યા ગયા .
  • મોહનદાસ પોતે કસ્તુર સાથે સૂતા હતાં તે જ સમયે તેમના બાપુએ શ્વાસ છોડી દેતાં તેઓ દુઃખી થઇ ગયા . પોતે કસ્તુર સાથે સબંધ સાધતા હશે ત્યારે બાપુના આત્માએ તેમને જોયા હશે તેવા ગાંડા વિચારો આવતાં હતાં .
  • ક્સ્તુરને બાળક મરેલું જન્મતા પિતાની ચાકરીમાં છેલ્લે ઉણપ કરી તેનું જ પરિણામ માની લીધું .
  • મોહનદાસને શેખ મહેતાબ સાથે મિત્રતા હતી તેનો કસ્તુર અને ઘરનાને વિરોધ હતો .
  • મોહનદાસ મહેતાબને પોતાને થયેલાં અનુભવો પત્રમાં લખતા અને તે કસ્તુર અને તેમના પુત્ર હરીને સંભળાવતા .
  • મોહનદાસ પ્રિટોરિયામાં રહેતા હિન્દુસ્તાનીઓના ભાવિ વિશે ચર્ચા કરવા માટે તૈયબ શેઠને મળવા ગયા . તૈયબ શેઠ સાથે વાતચીતમાં જણાવી દીધું કે દાદા અબ્દુલ્લાના વકીલ તરીકે અને આ ચર્ચા બન્ને અલગ વાત છે તે સ્પષ્ટતા કરી .
  • શેઠ હાજી મહમદના ઘરે બધા ભારતીયોની મીટીંગ ગોઠવાઈ અને આગળ વધુ મીટીંગો વાંરવાર થતી રહી .
  • મોહનદાસ મોડી રાતે ૯ વાગે તેમના મિત્ર મિ. કોટ્સ સાથે ફરવા નીકળતા ત્યારે મિ.કોટ્સ મોહનદાસને કહેતાં હતાં કે રાતે ૯ વાગ્યા બાદ કાળાઓને ફરવા નીકળવાની મનાઈ છે.
  • મિ.કોટ્સે કાયદો વધુ સમજાવવા મોહનદાસને મિ. ક્રાઉઝ પાસે લઇ ગયા. મિ. ક્રાઉઝે પોલીસ હેરાન ના કરે તે માટે એક પત્ર લખી આપ્યો .

 

આવું ઘણું બધું રસપ્રદ પુસ્તકમાં વાંચવા માટે છે .

પ્રકરણ – ૫ માટે થોડી રાહ જુવો ……………………

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૧ માટે ક્લિક કરો .

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૨

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૩

પહેલો ગિરમીટયો

લેખક } ગીરીરાજ કિશોર

અનુવાદક } મોહન દાંડીકર

પ્રકાશક } નવજીવન પ્રકાશન મંદિર

કિમંત } રૂ . ૩૫૦

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૩


પ્રકરણ – ૩

  • મોહનદાસ ૨૪ વર્ષની ઉંમરે ૨૪ મે ૧૮૯૩માં નાતાલ આવ્યા હતા . તેમને બંદરે લેવા માટે દાદા અબ્દુલ્લા સાથે રૂસ્તમજી અને મિ. માર્શલ લેડ્યુ આવ્યા હતા.
  • મોહનદાસને એક વર્ષના કામ માટે ફર્સ્ટ ક્લાસનું ભાડુ, રહેવા અને ખાધા ખર્ચ ઉપરાંત ૧૦૫ પાઉન્ડ આપવાનું નક્કી થયું હતું .
  • મોહનદાસ જે સ્ટીમ્બરમાં જવાના હતા તે સ્ટીમ્બરમાં પ્રથમ વર્ગમાં મોઝામ્બિકના ગવર્નર જવાના હોવાથી તેમના માટે જગ્યા ન હતી. તેમણે ચીફ ઓફિસરને પોતાનો પરીચય આપ્યો અને કહ્યું આ સ્ટીમ્બરના માલિક દાદા અબ્દુલ્લાના જ કામથી તેઓ જઈ રહ્યા છે.
  • ચીફ ઓફિસરે પોતાની કેબીનમાં જગ્યા ફાળવી જેથી ડેકના ઉતારુ તરીકે જવામાંથી છુટ્યા .
  • સ્ટીમ્બર પ્રથમ લામુમાં ૩ થી ૪ કલાક માટે રોકાવાની હતી.
  • મોહનદાસને આફ્રિકન સાથે પ્રથમ મુલાકાત લામુ પોસ્ટ ઓફિસમાં થઈ ત્યાં ભારતીયો કામ કરતા હતા.
  • સ્ટીમ્બર ઝાંઝીબારમાં એક અઠવાડિયું રોકાવાની હતી.
  • મોહનદાસ પ્રથમવાર દાદા અબ્દુલ્લાને મળ્યા ત્યારે તેઓ માર્શલ સાથે અવનવા પ્રસંગોની વાતમાં વ્યસ્ત હતા અને હુકો પીતા હતા.
  • મોહનદાસને ટ્રાન્સવાલમાં દાદા અબ્દુલ્લાના કેસમાં તેમના વકીલ મિ. બેકરને બ્રીફ તૈયાર કરવામાં મદદ કરવાની હતી.
  •   કોર્ટમાં મેજિસ્ટ્રેટે મોહનદાસને પાઘડી ઉતારીને આવવા કહ્યું ત્યારે પાઘડી પોતાનું સ્વમાન છે તેમ કહી કોર્ટ છોડીને બહાર નીકળી ગયા.
  • કોર્ટમાં માત્ર આરબોને જ પાઘડી પહેરવાની છૂટ હતી તે જાણી ખુબ દુઃખી થયા અને આખી રાત વિચારોમાં ખોવાયેલા રહ્યા .
  • મોહનદાસને પાઘડી પરથી પિતાજીની પાઘડીની વાત યાદ આવી ગઈ. તેમના પિતાજી રાજકોટના ઠાકોર સાહેબનો રથ લઇ પોરબંદર લગ્નમાં જતા હતા તે વખતે રસ્તામાં રથ ઉલળી પડતા બાપુ પણ દુર ઉછળ્યા પણ માથા પરની પાઘડી પકડી રાખવાથી માત્ર હાથ પગે છોલાયું અને માથુ બચી ગયું.
  • ડરબનમાં તેઓએ આખો દિવસ બધા સમાચારપત્રની ઓફિસોમાં ફરીને પોતાના અપમાન માટે નિવેદનની નકલો પહોંચાડી .
  • બીજા દિવસે કોર્ટના પ્રસંગના અનુસંધાનમાં ત્યાંના અખબારમાં થોડા ફેરફાર સાથે “ અનવેલકમ વિઝીટર “ ના નામે નિવેદન છપાયું તે મોહનદાસને ઓછુ ગમ્યું પણ છપાયાનો આનંદ થયો .
  • અખબારમાં પત્ર છપાવાથી થોડા દિવસ માટે મોહનદાસ કુલી બેરિસ્ટરના નામથી જાણીતા થયા હતા .
  • મોહનદાસ ભારતથી પોતાની સાથે ગીતા, રામાયણ, ટોલ્સટોયના પુસ્તક લઇ ગયા હતા.
  • ઘણા દિવસો બાદ તેઓએ ગીતા વાંચવા ખોલી અને તેમનો શ્લોક ગાયોમાં હું કપિલા છુ ………………. શ્લોક વાંચ્યો .
  • લંડનમાં એક પ્રોફેસરે મોહનદાસને પોશાક માટે સલાહ આપી હતી. મોહનદાસ તે સલાહ હંમેશા યાદ રાખી પોશાક પહેરવામાં ચીવટ રાખતા.
  • મોહનદાસને પી.નોટ નો અર્થ ખબર ન હતી તે તેઓને દાદાના કેશિયર પાસેથી જાણવા મળ્યો.
  • દાદા ને તેમના સગા અને વેપારી તૈયબ શેઠ વચ્ચે વેપાર અંગે થયેલ તકલીફનો કેસ હતો તેમાં મદદ કરવાની હતી.
  • મોહનદાસને ડરબન સ્ટેશન પર ગોરાઓ અને કાળાઓ માટેના અલગ રસ્તો જોઈ આશ્ચર્ય અને દુઃખ થયું .
  • મોહનદાસે પ્રિટોરિયા જવા માટે ટ્રેનમાં ફર્સ્ટ કલાસમાં સફર શરુ કરી. તેઓ દાદાએ આપેલા કુરાન શરીફ વાંચતા હતા અને વચ્ચે વચ્ચે પોરબંદરના વિચારોમાં ખોવાઈ જતા હતા.
  • ટ્રેન પીટરમારિત્સબર્ગ સ્ટેશન પર આવીને ઉભી રહી ત્યારે ટ્રેનના ફર્સ્ટક્લાસમાં મોહનદાસ એકલા જ હતા તેવામાં એક ગોરો મુસાફર તે જ ડબ્બામાં પ્રવેશ્યો .
  • ગોરો  મુસાફર ડબ્બામાં મોહનદાસને જોઈને પાછો ઉતરી ગયો અને રેલવેના બે કર્મચારીને લઇ આવ્યો . તે કર્મચારીઓએ મોહનદાસને કાળાઓ માટે આ ડબ્બો નથી તેમ કહી ઉતરી જવા કહ્યું .
  • મોહનદાસે તેઓની વાતનો વિરોધ કર્યો પણ તેઓ સમંત ન થયા . જો મોહનદાસ જાતે ન ઉતરે તો જબરદસ્તીથી ઉતારવામાં આવશે તેમ જણાવ્યું છતાં તેઓ ઉતર્યા નહિ .
  • છેવટે મોહનદાસને ટ્રેનમાંથી ધક્કો મારી સ્ટેશન પર ઉતારી દેવામાં આવ્યા અને ટ્રેન આગળ નીકળી ગઈ .
  • મોહનદાસે આ ઘટનાનો વિરોધ કર્યો પણ તેઓને સાંભળનાર ત્યાં કોઈ ન હતું . સ્ટેશન પર બીજા કાળા લોકોએ તેઓને સાંત્વના આપી .
  • મોહનદાસે આ ઘટનાનો તાર દાદા અબ્દુલ્લાને મોકલ્યો અને આ ઘટના માટે રેલવેના જનરલ મેનેજરને કમ્પ્લેઇન કરવા કહ્યું . દાદા આ ઘટનાથી દુઃખી થયા .
  • મોહનદાસ સ્ટેશન પર ઠંડીમાં ઠરતા હતા ત્યારે અન્ય કાળા મુસાફરે તેઓને મદદ કરી હતી .
  • બીજા દિવસે મોહનદાસને રેલ્વે કર્મચારીએ જાતે ફર્સ્ટ કલાસમાં બેસાડ્યા.
  • મોહનદાસને આગળ યાત્રામાં સિગરામવાળાએ અને અન્યોએ પણ અપમાન કર્યું હતું .
  • મોહનદાસ પ્રિટોરિયા પહોંચ્યા ત્યારે તેમને લેવા માટે કોઈ ન આવતાં મુજવણમાં મુકાયા અને છેવટે નજીકની જોન્સટન હોટલમાં ગયા .
  • બીજા દિવસે હોટલમાંથી મોહનદાસ મિ બેકરના ઘરે પહોંચ્યા .
  • મિ  બેકરે મોહનદાસને રહેવા માટે મેટીલ્ડાના ઘરે પેઈંગગેસ્ટ તરીકે વ્યવસ્થા કરી આપી .
  • મિ બેકર અને મોહનદાસ વચ્ચે ખ્રિસ્તી ધર્મ વિશે ગરમાગરમ સરસ ચર્ચા થતી .

આવું ઘણું બધું રસપ્રદ પુસ્તકમાં વાંચવા માટે છે .

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ –૪  માટે થોડી રાહ જુઓ ……………………

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૧ માટે ક્લિક કરો .

પહેલો ગિરમીટયો

લેખક } ગીરીરાજ કિશોર

અનુવાદક } મોહન દાંડીકર

પ્રકાશક } નવજીવન પ્રકાશન મંદિર

કિમંત } રૂ . ૩૫૦

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૨


મિત્રો સાહિત્ય પરીષદમાં પહેલો  ગિરમીટયોના આસ્વાદ કાર્યક્રમમાં  બ્લોગજગતમાંથી  લતાબેન હિરાણી, મુર્ત્ઝાભાઈ પટેલ આવ્યા હતા .

મિત્રો ગિરમીટ એટલે એગ્રીમેન્ટ . મોહનદાસ ગાંધી એક વર્ષના ગિરમીટ પર દાદા અબ્દુલ્લાના કેસમાં મિ. બેકરને મદદ કરવા માટે સાઉથ આફ્રિકા ગયા હતા અને તે સમય ગાળા દરમ્યાન જે પ્રસંગો, ઘટનાઓ બની તે આ નવલકથામાં  સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

પહેલો ગિરમીટયોમાંથી કેટલાંક અવતરણો ………

પ્રકરણ -૧ 

  • ઈ.સ ૧૮૬૦ની ૧૬ નવેમ્બરે એડીગ્ટન બંદરે ભારતના મદ્રાસથી ટુરો સ્ટીમ્બર ૩૪૨ કુલીઓ એટલે ગિરમીટિયા લઈને આવી હતી .
  • ટુરો સ્ટીમ્બર પરથી પ્રથમ કુલી દેવારામ અને બીજો અબ્રાહમ ઉતર્યો હતો .
  • ટુરો સ્ટીમ્બર ના આવેલા કુલીઓમાંથી પ્રથમ નોકરી ૪૯ નંબરના કુલીને મળી હતી .
  • મિ. ક્રોમ્પટન દેવારામ અને તેના પરિવારને એક વર્ષના ચાલીસ પાઉન્ડ આઠ શિલિંગમાં લઇ ગયો હતો.
  • મિ. બિશપ અબ્રાહમ અને તેના પરિવારને એક વર્ષના એકત્રીસ પાઉન્ડ છ શિલિંગમાં લઇ ગયો હતો.

પ્રકરણ – ૨ 

  • આ પ્રકરણમાં સડરીન્ધમ અને ફ્યુજિલિયર સ્ટીમ્બર ડૂબી જવાનો કરુણ પ્રસંગ છે .
  • સડરીન્ધમ સ્ટીમ્બર મોરેશિયસ જતું હતું .
  •  ફ્યુજિલિયર સ્ટીમ્બર આફ્રિકા જતું હતું .

 

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૩ માટે થોડી રાહ જુઓ ……………………

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૧ માટે ક્લિક કરો .

પહેલો ગિરમીટયો

લેખક } ગીરીરાજ કિશોર

અનુવાદક } મોહન દાંડીકર

પ્રકાશક } નવજીવન પ્રકાશન મંદિર

કિમંત } રૂ . ૩૫૦

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૧


પહેલો ગિરમીટયો ( ગાંધીજીના દક્ષિણ આફ્રિકાના જીવન પર કેન્દ્રિત નવલકથા ) મિત્રો  સાહિત્ય પરિષદમાં શ્રી રાજેન્દ્ પટેલ આ પુસ્તકનો આસ્વાદ કરાવશે તેવું જાણવા મળ્યું ત્યારથી તે વાંચવાની ઈચ્છા થઇ અને વાંચીને ઘણું જાણવા અને માણવા મળ્યું . પહેલો ગિરમીટયો પુસ્તકના લેખક શ્રી ગીરીરાજ કિશોર છે ,પુસ્તક મૂળ હિન્દી ભાષામાં છે અને તેનો સરસ અનુવાદ આપણા માટે શ્રી મોહન દાંડીકરે કર્યો છે.

પહેલો ગિરમીટયો પુસ્તકમાં લેખકે આ નવલકથાના  માધ્યમથી એક સામાન્ય માણસ મોહનીયોમાંથી મોહનદાસ અને મોહનદાસમાંથી મહાત્મા કેવી રીતે બને છે તેની સંઘર્ષ કથા  રજુ કરીં છે . હિન્દી સાહિત્ય જગતમાં આ પ્રકારની આ પ્રથમ નવલકથા છે. હિન્દીમાં આ નવલકથાના ૯૦૦ પેજ છે અને ગુજરાતી અનુવાદ ૭૫૩ પેજનો છે . પુસ્તક દળદાર અને મજેદાર છે . આ નવલકથાનું હિન્દીમાં વિમોચન રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં રાષ્ટ્રપતિ આર. કે. નારાયણ દ્વારા ભારતીય જ્ઞાનપીઠની વિનંતીથી ૩ જુન, ૧૯૯૯માં થયું હતું . પુસ્તકમાં ગાંધીજી વિશે નવું કંઈપણ નથી પણ જેઓએ સત્યના પ્રયોગો પુસ્તક ના વાંચ્યું હોય તેઓને આ નવલકથામાંથી ગાંધીજીના દક્ષિણ આફ્રિકાના અનુભવો જાણવા મળશે .મારા મત મુજબ  સત્યના પ્રયોગોના પાના નંબર ૯૩ થી ૨૦૫ સુધીના પ્રકરણ ૬ થી ૧૩ સુધીની વાત સમાવી લેવામાં આવી છે .  

પહેલો ગિરમીટયોના લેખક ગીરીરાજ કિશોર ૨૬ જુલાઈ ૨૦૦૮માં આ પુસ્તકના વાર્તાલાપ પોગ્રામ માટે નારાયણ દેસાઈ સાથે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદમાં આવ્યા હતા . પહેલો ગિરમીટયો પુસ્તક અંગેના કાર્યક્રમ હેઠળ ગીરીરાજ કિશોર ૨૭ ઓગસ્ટ ૨૦૦૮માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં આવ્યા હતા .

પહેલો ગિરમીટયો ગુજરાતી પુસ્તકના ૨૬ પ્રકરણના ૭૫૩ પેજમાંથી કેટલીક જાણવા અને માણવા જેવી માહિતી અહી મુકવાનો પ્રયાસ કરીશ .

પહેલો ગિરમીટયો ભાગ – ૨ માટે થોડી રાહ જુઓ ……………………

પહેલો ગિરમીટયો

લેખક } ગીરીરાજ કિશોર

અનુવાદક } મોહન દાંડીકર

પ્રકાશક } નવજીવન પ્રકાશન મંદિર

કિમંત } રૂ . ૩૫૦