બ્લોગર મિત્રો અને સાહિત્ય રસિકો આજે ૨૨ માર્ચ ૧૯૦૮ ના રોજ શ્રી ત્રિભુવનદાસ પુરષોત્તમદાસ લુહારનો જન્મ ભરુચ જિલ્લામાં મિયાં – માતર ગામે થયો હતો.  

ત્રિભુવનદાસ લુહારે શરૂના વર્ષ ૧૯૩૮માં ” ત્રિશુળ ” ઉપનામથી ” હીરાકણી અને બીજી વાતો ” વાર્તાસંગ્રહનુ પ્રકાશન કર્યું હતું. 

ત્રિભુવનદાસ લુહાર ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ૧૯૨૪થી ૧૯૨૯ સુધી રહ્યા હતાં. વિદ્યાપીઠમાં તેઓએ  પ્રથમ વર્ષમાં હસ્તલિખિત માસિક શરુ કર્યું અને માત્ર એક જ અંક બની શક્યો. બીજા વર્ષમાં પંચતંત્ર સાપ્તાહિકમાં તંત્રી બન્યા. વિદ્યાપીઠમાં તંત્રી લેખમાંથી વિનોદ લેખ લખતા થયા અને તે માટે ” સુન્દરમ  ” નામ લખવાનું શરુ કર્યું . 

સુન્દરમની પ્રથમ કૃતિ વડલાની ડાળનો હિંચકો શાળાના હસ્તલિખિત અંકમાં છપાઈ હતી.

સુન્દરમે તેમના જીવનમાં વિશ્વકર્મા, મરીચિ ઉપનામો પણ અજમાવ્યા હતાં.

સુન્દરમને ઉમાશંકરનો પરિચય ૧૯૩૦માં સ્વાંત્ર્ય સંગ્રામમાં થયો હતો અને વિસાપુર જેલમાં સાથે રહ્યા હતાં.

સુન્દરમે કવિતા, વાર્તાઓ, નાટકો, અનુવાદો તેમજ ચિંતનાત્મક અને સાહિત્ય વિશેના પુસ્તકોનુ પ્રકાશન કર્યું હતું.

સુન્દરમને ૧૯૮૫માં પદ્મભૂષણ એવોર્ડ મળ્યો હતો. 

સુન્દરમે ૨૧ વર્ષમાં લગભગ ૨૧ વાર્તાઓ લખી હતી. સુન્દરમની હીરાકણી વાર્તા તેમની સૌથી લાંબી વાર્તા અને પ્રસાદજીની બેચેની તેમની સૌથી ટૂંકી વાર્તા લખી હતી.  

સુન્દરમની વાર્તાઓમાંથી મારી પસંદગીની વાર્તાઓમાં જન્મની ઘડી, પૂજાના વાળ, કસુમ્બી સાડી, યા નસીબ, ગોપી, મીન પિયાસી, પુનમડી, લીલીવાડી, ખોલકી, માને ખોળે, જમીનદાર, ઇવનીગ ઇન પેરિસ, એ, ગટ્ટી, આશા, ઉછરતા છોરું, લુંટારા, પેકાર્ડનો પ્રવાસ અને ઘણીબધી છે ..

સુન્દરમની મને ગમતી વાર્તાઓ ટૂંકાણમાં

  •   માજા વેલાનુ મૃત્યુ }  વાર્તામાં માજા વેલાની વાત છે. માજા વેલાનો મોટો પરિવાર છે. માજા વેલાના પરિવારના સભ્યો ગરીબ, માંગનારા અને તક મળતા ચોરી પણ કરતા. માજા વેલો તેની ત્રીજી પેઢીના બાળકોને પોતે કરેલા કારનામાં કહી ગર્વ અનુભવે છે. લેખકે એંઠ માંગીને લાવતા પરિવારમાં કેવી પરિસ્થિતિ સર્જાય છે તે જોરદાર શૈલીમાં વર્ણવી છે. માજો વેલો બીમાર છે તો પણ એંઠ માંગવા નીકળે છે અને શું પરિસ્થિતિ સર્જાય છે તે વાર્તામાં વર્ણવી છે. માજા વેલાની પૌત્રી ખુડીનુ પાત્ર પણ જોરદાર છે . માજા વેલા અને ખુડી વચ્ચેનો વાર્તાલાપ વાંચતા આંખ સામે દ્રશ્ય ઉભું થઇ જાય તેમ છે. ક્યા કારણોસર અને કેવી રીતે માજા વેલાનું મૃત્યુ થાય છે તે છેલ્લે સુધી અંકબંધ રહે છે અને વાચકો વાર્તા સાથે જકડાઈ રહે તેવી વાર્તા છે.
  • ગોપીગોપી વાર્તામાં ગોપાળ રાવળની વાત છે. ગોપાળ નાચવાનો શોખીન છે. ગોપાળનો બાપ મોતી રાવળ ઢોલી હોય છે. ગોપાળનો બાપ લાલચુ હોય છે અને લાલચમાં ને લાલચમાં ગોપાળને નચાવીને નિચોડ કાઢી નાંખે છે. ગોપાળ નાચવાનો શોખ કેવી રીતે તેની પરેશાની બની જાય છે તે વાર્તામાં આવે છે. ગોપાળને કેવી રીતે ગોપી ઉપનામ મળ્યું તે વાર્તામાં છે. લોકોને મનોરંજન આપવામાં અને બાપની લાલચમાં ગોપીને શું શું તકલીફો પડે છે તે વાંચતા વાંચતા વાચકોને પણ ગોપી પ્રત્યે દયાભાવ જગાડી દે તેવી ભાવનાત્મક વાર્તા છે.
  • મીન પિયાસી }   વાર્તા ભજનિક ડોસાની અને તેના પરિવારની વાત છે. ડોસો ભજન કરવા રોડ પર આવી જાય તે વાર્તામાં આવે છે. ડોસાનો સુખી સંસાર કેવી રીતે દુઃખી બની જાય તે વર્ણવ્યું છે. દીકરાનું મ્રત્યુ થવાથી અને બીજા છોકરાની પત્ની ચાલી જવાથી ઘરમાં નાની બે બાળકીઓને જોઈને ડોસો કઈ પરિસ્થિતિમાં મુકાય છે તે ચોટદાર રીતે રજુ કરી છે. વાર્તા વાંચતા વાંચતા વાચકો ભાવુક બની જાય તેવી વાર્તા છે. વાર્તામાં એક સંવાદ આવે છે, ” પૈસો ગમે તેટલો આવે પણ તે મારો રામ વેચીને ને ” તે ચોટ ઉપજાવે તેવો છે. વાર્તામાં મીન પિયાસી શું છે તે રહસ્ય જાણવા માટે વાર્તા વાંચવી જ પડશે .
  • ઇવનીગ ઇન પેરિસસુંદરમની આ વાર્તામાં ભરપુર પ્રણય સમાયેલો છે. વાર્તા મકરંદ અને અંજનાના સંબંધોની વાત છે. તેઓ બાર વર્ષ સુધી અલગ રહે છે અને સંજોગોવસાત મળવાનું થાય છે ત્યારે શું થાય છે તેની વાત છે. મકરંદ અને અંજના વચ્ચે અખૂટ પ્રેમ હોય છે પણ સંબધોમાં કેવી રીતે તણાવ આવે છે તે વાર્તામાં જોરદાર રીતે વર્ણવ્યો છે. વાર્તા કેટલાંય વણાંકો લઈને અંતે સુખદ અંત સાથે પૂર્ણ થાય છે તે વાચકોના મન પર ખુશીની અસર કરે તેવી વાર્તા છે.
માહિતી સ્ત્રોત } સુન્દરમના પુસ્તકોની પ્રસ્તાવનામાંથી 
ફોટો સ્ત્રોત } ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ 

ફોટો સ્ત્રોત } ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

Advertisements

2 thoughts on “ગદ્ય અને પદ્યના સમર્થ કલમ કસબી સુન્દરમ્ ને સત્ સત્ વંદન

  1. સુંદરમ્–ઉમાશંકર ગાંધીયુગીન ગુજ. સાહિત્યના તબક્કાના પ્રમુક સર્જકો ગણાય છે. એ બન્ને આપણા સાહિત્યના ટ્વિન–સર્જકો તરીકે પણ ઓળખાયા છે.

    એમણે ગુજરાતી સાહિત્યના ઇતિહાસનું દળદાર પુસ્તક આપ્યું છે જેમાંની વિગતો આપણું મસ્તક નમાવી દેનારી છે. એમની કવિતાઓમાં છંદની શુદ્ધિ ધ્યાન ખેંચનારી છે. કોયાભગતની કડવીવાણીમાં તેમનો જુદો જ મિજાજ પ્રગટે છે.

    ઉમાશંકરે વિશ્વશાંતિ જેવું કાવ્ય આપ્યું તો સુંદરમે ‘ઘણ ઉઠાવ’ કાવ્ય દ્વારા ક્રાંતિનો સંદેશ આપ્યો. ઉમાશંકરે રાજકીય આંદોલનોમાં આગેવાની પણ કરી ને સુંદરમ આધ્યાત્મિક માર્ગે ગયા. સુંદરમ્ છેલ્લે પોંડિચેરીમાં જ રહ્યા અને શ્રી માતાજી પછી તેમનું સ્થાન ત્યાં ગણાયું હતું.

    સરસ લખાણ બદલ ધન્યવાદ.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s