ગાંધીજી ઉપર નાથુરામ ગોડસેએ જયારે ગોળીઓ ચલાવી હતી ત્યારે તેમણે ‘રામ, હે રામ’ જેવો એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર અંતિમ શ્વાસ લીધો હતો. રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીના તત્કાલીન સલાહકાર  કલ્યાણમ વેંકિટરમણે આ બાબતનો ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો.

દેશભરમાં થયેલી સાંપ્રદાયિક હિંસાના કારણે ગાંધીજી ઘણા દુ:ખી થઇ ગયા હતા. અગાઉથી જ આઘાતમાં સરી ગયેલા ગાંધીજી ગોળીઓનો આ આઘાત સહન કરી શકયા નહીં અને કંઇ પણ બોલ્યા વિના સ્થળ ઉપર જ શહીદ થઇ ગયા હતા.

ઘટના સમયે ગાંધીજીથી માત્ર અડધો મીટર દૂર ઊભેલા વેંકિટરમણે જણાવ્યું કે, ગોડસેએ ગાંધીજી પર એક પછી એક એમ પાંચ ગોળીઓ ચલાવી હતી. એક ગોળી તો ગાંધીજીના શરીરની આરપાર નીકળી ગઇ હતી. ગાંધીજી એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર ઢળી પડયા હતા. વંેકિટરમણે આશ્ચર્ય વ્યકત કરતા જણાવ્યું કે, પોલીસે તેમના સિવાય ગાંધીજીની આસપાસ ઊભેલા એક પણ વ્યકિતનું નિવેદન લીધું ન હતું.

બસ કોઇએ કહી દીધું કે, ગાંધીજી ‘હે રામ’ બોલ્યા હતા અને એફઆઈઆરમાં નોંધી લીધું. વેંકિટરમણે જણાવ્યું કે, જયારે કોઇ તમને અત્યંત નજીકથી આટલી ગોળીઓ મારે તો શું તમે કંઇ બોલી શકો છો ? વેંકિટરમણ ૧૯૪૩થી ૧૯૪૮માં ગાંધીજીના મૃત્યુ સુધી તેમના અંતેવાસી રહ્યા હતા.

હમણા સુધી એવુ માનવામાં આવતુ હતુ કે ૩૦  જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ ના રોજ ગોળી વાગ્યા પછી તેઓ ‘હે રામ’ કહીને પડ્યા હતા અને આ શબ્દ તેમની સાથે ચાલી રહેલી તેમની પૌત્રીએ પણ સાંભળ્યા હતા, પણ એક નવુ પુસ્તક ‘મહાત્મા ગાઁઘી : બ્રહ્મચર્યના પ્રયોગ’ માં દાવો કર્યો છે કે બાપૂના અંતિમ શબ્દ ‘હે રામ’ નહોતા.

પત્રકાર દયાશંકર શુક્લ સાગર દ્વારા લખેલ પુસ્તકમાં દાવો કર્યો છે કે ૩0 જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ ના રોજ ગોળી વાગ્યા પછી મહાત્મા ગાઁઘીના  મોઢામાંથી નીકળતા છેલ્લા શબ્દ ‘હે રામ’ નહોતા.

પુસ્તકના મુજબ ૩0 જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ ના રોજ જ્યારે નાથુરામ ગોડસે એ મહાત્મા ગાઁધીને ગોળી મારી હતી તો બાપૂની સૌથી નજીક તેમની પૌત્રવધૂ મનુ ગાઁઘી હતી. તેમને સાંભળ્યુ અહ્તુ કે બાપૂના હોઠ પરથી છેલ્લા શબ્દ હે રામ નીકળ્યા. તેથી માની લેવામાં આવ્યુ કે તેમના અંતિમ શબ્દ ‘હે રામ’ હતા.

આભાર સ્ત્રોત } દિવ્ય ભાસ્કર , વેબ દુનિયા

Advertisements

5 thoughts on “અંતિમ સમયે ગાંધીજી ‘રામ, હે રામ’ જેવો એક પણ શબ્દ બોલ્યા હતા ?

  1. અમારા ઉમરેઠ ગામામાં સ્ટેશનરોડ વિસ્તારમાં આવેલ શ્રી ચંન્દ્રમુળેશ્વર મહાદેવ સામે ” ગાંધી ચોતરો” આવેલ છે. આ ચોતરાને ગામના પીઢ નાગરિકો ગાંધી ચોતરો તરિકે ઓળખે છે. હાલની પેઢીના લોકોએ આ જગ્યા જોઈતો હશે પણ તેનું નામ ગાંધી ચોતરો છે અને તે કેમ પડ્યું તે જુજ લોકોને ખબર હશે. આજ ના દિવસે ગાંધીજીનું મૃત્યુ થયું હતુ. તેમને ગોળી મારવામાં આવી હતી. જ્યારે ગાંધીજીના અંગિમ સંસ્કાર થયા ત્યારે તેમની અસ્થીનું એક ફુલ ઉમરેઠના તે સમયના ગાંધીજીના અનુયાઈયો લાવ્યા હતા અને આ જગ્યએ તે ફુલ મુકી એક મોતો ચોતરો બનાવ્યો હતો. અને જે જગ્યાએ ગાંધીજીની અસ્તીનું ફુલ મુક્યું હતું ત્યાં એક સ્થંભ બનાવ્યો હતો જેના ઉપર ગાંધીજીના વિચારો લખવામાં આવ્યા હતા. જે આજે પણ મોજુદ છે. દુઃખની વાતતો એ છે કે ઉમરેઠના હાલના કે પહેલાના નેતા, સ્વૈછીક સંસ્થાના હોદ્દેદારો, ક્લબ કે પછી અન્ય સામાજિક કાર્યકરો ક્યારે પણ આ ચોતરે ગાંધીજી ને યાદ કરવામાં આવતા નથી. ગાંધી જયંતિ હોય કે પછી ગાંધીજીનો મૃત્યુ દિન કોઈની પાસે આ સ્થંભ પાસે આવી ગાંધીજીને યાદ કરનાનો સમય નથી. (મારી પાસે પણ)
    GANDHI CHOTRO UMRETH

  2. Dear rupen Bhai,

    I would like to tell you that, Gyaan nu Zarnu What you hav given is not approprete for today’s life. today’s requirement is PREM,

    Aaje vishva ma bahuj gyaan wadhi gayu che ane ej wadhare yudhh nu karan che ! Prem ma jivvu jaruri che!

    Reg gandhi ji, Pls dont mind but, you have good knowledge but his trust on Lord Rama is still not understood, i request you to know more him…

    once again im not pointing out your fault, u r doing gr8 job for writting blogs. but pls understood him; gandhi ji is gr8 guy to know he is infect a mahatma of our country, this kind of views are not for fighting. its for learing …

  3. “ગાંધીજી ઉપર નાથુરામ ગોડસેએ જયારે ગોળીઓ ચલાવી હતી ત્યારે તેમણે ‘રામ, હે રામ’ જેવો એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર અંતિમ શ્વાસ લીધો હતો. રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીના તત્કાલીન સલાહકાર કલ્યાણમ વેંકિટરમણે આ બાબતનો ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો.

    દેશભરમાં થયેલી સાંપ્રદાયિક હિંસાના કારણે ગાંધીજી ઘણા દુ:ખી થઇ ગયા હતા. અગાઉથી જ આઘાતમાં સરી ગયેલા ગાંધીજી ગોળીઓનો આ આઘાત સહન કરી શકયા નહીં અને કંઇ પણ બોલ્યા વિના સ્થળ ઉપર જ શહીદ થઇ ગયા હતા.”

    આ બાબત ઘટસ્ફોટ કરતા મંતવ્ય જેવી લાગે છે.

    મનુબેન અને આભાબેને જો આમ કહ્યું હોત તો વિચારવા જેવું ખરું.

    મારા મત પ્રમાણે ‘હે રામ’ જરુર બોલ્યા હશે.

    1. હા આપ સાચા હશો પણ મારા વાંચવામાં આવ્યું તે લખ્યું છે.આપની પાસે આનાથી વિશેષ માહિતી હોય તો જણાવશો.આપના સુચનો પણ આપશો.
      આભાર

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s